{"id":396,"date":"2026-05-15T21:46:28","date_gmt":"2026-05-15T19:46:28","guid":{"rendered":"https:\/\/martaorbitowska.pl\/?p=396"},"modified":"2026-05-15T21:59:48","modified_gmt":"2026-05-15T19:59:48","slug":"nie-mow-tak-bo-jeszcze-wykraczesz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/martaorbitowska.pl\/?p=396","title":{"rendered":"Nie m\u00f3w tak, bo jeszcze wykraczesz!"},"content":{"rendered":"\n

Efekt Edypa i efekt Pigmaliona \u2014 kiedy oczekiwania zaczynaj\u0105 tworzy\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

\u201eNie m\u00f3w tak, bo jeszcze wykraczesz\u201d.<\/p>\n\n\n\n

To potoczne zdanie ma w sobie wi\u0119cej psychologii, ni\u017c mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107. W \u017cyciu spo\u0142ecznym nasze przewidywania, przekonania i oczekiwania nie s\u0105 neutralne. Nie tylko opisuj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Czasem zaczynaj\u0105 j\u0105 wsp\u00f3\u0142tworzy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

W psychologii i metodologii bada\u0144 ten problem pojawia si\u0119 szczeg\u00f3lnie wyra\u017anie w kontek\u015bcie tak zwanych samospe\u0142niaj\u0105cych si\u0119 proroctw. Dwa wa\u017cne poj\u0119cia, kt\u00f3re pomagaj\u0105 to zrozumie\u0107, to efekt Edypa<\/strong> i efekt Pigmaliona<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 bywaj\u0105 ze sob\u0105 mylone, nie oznaczaj\u0105 dok\u0142adnie tego samego.<\/p>\n\n\n\n

Efekt Edypa, czyli gdy przewidywanie wp\u0142ywa na zdarzenia<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Efekt Edypa odnosi si\u0119 do sytuacji, w kt\u00f3rej samo przewidywanie jakiego\u015b zdarzenia wp\u0142ywa na zachowania ludzi w taki spos\u00f3b, \u017ce to zdarzenie rzeczywi\u015bcie si\u0119 urzeczywistnia.<\/p>\n\n\n\n

Inaczej m\u00f3wi\u0105c: ludzie zaczynaj\u0105 dzia\u0142a\u0107 pod wp\u0142ywem okre\u015blonego przekonania, a ich dzia\u0142ania zmieniaj\u0105 sytuacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Dobrze oddaje to zdanie: je\u017celi ludzie okre\u015blaj\u0105 sytuacj\u0119 jako realn\u0105, to jest ona realna w swoich nast\u0119pstwach<\/strong>. W materia\u0142ach testowych z metodologii bada\u0144 psychologicznych takie uj\u0119cie zosta\u0142o powi\u0105zane w\u0142a\u015bnie z efektem Edypa .<\/p>\n\n\n\n

Przyk\u0142ad?<\/p>\n\n\n\n

Kto\u015b m\u00f3wi w zespole:
\u201eTen projekt i tak si\u0119 nie uda\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku to tylko opinia. Ale je\u015bli wystarczaj\u0105co du\u017co os\u00f3b zacznie w ni\u0105 wierzy\u0107, mo\u017ce zmieni\u0107 swoje zachowanie: mniej si\u0119 anga\u017cowa\u0107, rzadziej zg\u0142asza\u0107 pomys\u0142y, unika\u0107 odpowiedzialno\u015bci, nie podejmowa\u0107 trudniejszych rozm\u00f3w. W efekcie projekt rzeczywi\u015bcie zaczyna si\u0119 sypa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Nie dlatego, \u017ce od pocz\u0105tku by\u0142 skazany na pora\u017ck\u0119. Tylko dlatego, \u017ce przekonanie o pora\u017cce zacz\u0119\u0142o organizowa\u0107 ludzkie zachowanie.<\/p>\n\n\n\n

Efekt Edypa pokazuje wi\u0119c, \u017ce przewidywania spo\u0142eczne mog\u0105 mie\u0107 charakter sprawczy. Nie s\u0105 tylko komentarzem do rzeczywisto\u015bci. Mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 jednym z jej czynnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Efekt Pigmaliona, czyli moc pozytywnych oczekiwa\u0144<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Efekt Pigmaliona jest bardziej szczeg\u00f3lnym przypadkiem tego mechanizmu. Dotyczy przede wszystkim sytuacji interpersonalnych, w kt\u00f3rych oczekiwania jednej osoby wobec drugiej wp\u0142ywaj\u0105 na jej funkcjonowanie.<\/p>\n\n\n\n

Najcz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119 o nim w kontek\u015bcie edukacji: nauczyciel oczekuje, \u017ce ucze\u0144 ma du\u017cy potencja\u0142, wi\u0119c \u2014 cz\u0119sto nie\u015bwiadomie \u2014 zaczyna traktowa\u0107 go w spos\u00f3b bardziej wspieraj\u0105cy. Daje mu wi\u0119cej uwagi, wi\u0119cej cierpliwo\u015bci, wi\u0119cej okazji do wypowiedzi, bardziej konstruktywn\u0105 informacj\u0119 zwrotn\u0105. Ucze\u0144 zaczyna funkcjonowa\u0107 lepiej, bo \u015brodowisko zaczyna wzmacnia\u0107 jego rozw\u00f3j.<\/p>\n\n\n\n

W podr\u0119cznikowych materia\u0142ach z metodologii ten w\u0105tek pojawia si\u0119 przy omawianiu bada\u0144 Rosenthala i problemu oczekiwa\u0144 interpersonalnych. Chodzi o to, \u017ce badacz, nauczyciel czy inna osoba znacz\u0105ca mo\u017ce nie\u015bwiadomie wp\u0142ywa\u0107 na zachowanie osoby badanej lub ucznia poprzez swoje oczekiwania .<\/p>\n\n\n\n

W tym sensie efekt Pigmaliona m\u00f3wi:<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli oczekuj\u0119 od ciebie wi\u0119cej i traktuj\u0119 ci\u0119 tak, jakby\u015b mia\u0142\/a potencja\u0142, mog\u0119 zwi\u0119kszy\u0107 szans\u0119, \u017ce ten potencja\u0142 rzeczywi\u015bcie si\u0119 ujawni.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To nie jest magia. To nie jest \u201epozytywne my\u015blenie\u201d w banalnym sensie. To mechanizm spo\u0142eczny: moje oczekiwania wp\u0142ywaj\u0105 na moje zachowanie wobec ciebie, a moje zachowanie wp\u0142ywa na twoje mo\u017cliwo\u015bci, motywacj\u0119, obraz siebie i wyniki.<\/p>\n\n\n\n

Efekt Galatei, czyli kiedy w\u0142asne oczekiwania wobec siebie zaczynaj\u0105 dzia\u0142a\u0107<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Blisko efektu Pigmaliona znajduje si\u0119 efekt Galatei. R\u00f3\u017cnica jest subtelna, ale wa\u017cna. W efekcie Pigmaliona kluczowe s\u0105 oczekiwania innych os\u00f3b wobec nas \u2014 nauczyciela, lidera, rodzica, mentora czy badacza. W efekcie Galatei najwa\u017cniejsze s\u0105 natomiast nasze w\u0142asne oczekiwania wobec siebie.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli cz\u0142owiek zaczyna wierzy\u0107, \u017ce jest w stanie si\u0119 czego\u015b nauczy\u0107, poradzi\u0107 sobie z trudnym zadaniem albo rozwin\u0105\u0107 okre\u015blon\u0105 kompetencj\u0119, ta wiara mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na jego zachowanie. B\u0119dzie cz\u0119\u015bciej podejmowa\u0142 pr\u00f3by, d\u0142u\u017cej wytrzymywa\u0142 frustracj\u0119, szybciej wraca\u0142 po pora\u017cce i uwa\u017cniej korzysta\u0142 z informacji zwrotnej. W efekcie zwi\u0119ksza prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce rzeczywi\u015bcie osi\u0105gnie lepszy wynik.<\/p>\n\n\n\n

To nadal nie jest magia ani proste \u201euwierz w siebie\u201d. Efekt Galatei nie polega na tym, \u017ce samo przekonanie zast\u0119puje prac\u0119. Raczej pokazuje, \u017ce przekonanie o w\u0142asnej skuteczno\u015bci mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 jednym z warunk\u00f3w dzia\u0142ania. Kiedy cz\u0142owiek my\u015bli: \u201emog\u0119 si\u0119 tego nauczy\u0107\u201d, uruchamia inne strategie ni\u017c wtedy, gdy my\u015bli: \u201eto nie dla mnie\u201d.<\/p>\n\n\n\n

W praktyce rozwojowej efekt Galatei jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cny, bo przesuwa uwag\u0119 z tego, co inni o mnie s\u0105dz\u0105, na to, jaki obraz siebie nosz\u0119 w sobie. Czasem najwi\u0119kszym ograniczeniem nie jest brak zasob\u00f3w, lecz utrwalone przekonanie: \u201eja taki\/taka jestem\u201d, \u201eja si\u0119 do tego nie nadaj\u0119\u201d, \u201eu mnie to nie dzia\u0142a\u201d. Praca rozwojowa cz\u0119sto zaczyna si\u0119 w\u0142a\u015bnie tam \u2014 od zauwa\u017cenia, kt\u00f3re przekonania o sobie wspieraj\u0105 dzia\u0142anie, a kt\u00f3re zaw\u0119\u017caj\u0105 pole mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

A czym jest efekt Golema?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Dla porz\u0105dku warto doda\u0107 jeszcze czwarty termin: efekt Golema<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli efekt Pigmaliona dotyczy pozytywnych oczekiwa\u0144, to efekt Golema opisuje ich negatywny odpowiednik. Gdy nauczyciel, lider, rodzic albo badacz zak\u0142ada, \u017ce kto\u015b \u201ei tak sobie nie poradzi\u201d, mo\u017ce \u2014 nawet nieintencjonalnie \u2014 traktowa\u0107 t\u0119 osob\u0119 z mniejsz\u0105 uwa\u017cno\u015bci\u0105, mniejsz\u0105 cierpliwo\u015bci\u0105 i ni\u017cszym poziomem zaufania.<\/p>\n\n\n\n

Wtedy cz\u0142owiek dostaje mniej szans na pokazanie kompetencji, cz\u0119\u015bciej do\u015bwiadcza kontroli albo korekty, rzadziej otrzymuje zach\u0119t\u0119. Po czasie rzeczywi\u015bcie mo\u017ce zacz\u0105\u0107 osi\u0105ga\u0107 s\u0142absze wyniki.<\/p>\n\n\n\n

I zn\u00f3w: nie dlatego, \u017ce \u201etaki by\u0142\u201d. Tylko dlatego, \u017ce system relacji wok\u00f3\u0142 niego zacz\u0105\u0142 wzmacnia\u0107 okre\u015blony scenariusz.<\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejsza r\u00f3\u017cnica<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Najpro\u015bciej mo\u017cna to uj\u0105\u0107 tak:<\/p>\n\n\n\n

Poj\u0119cie<\/strong><\/td>Sens<\/strong><\/td>Przyk\u0142ad<\/strong><\/td><\/tr>
Efekt Edypa<\/strong><\/td>Samospe\u0142niaj\u0105ca si\u0119 przepowiednia w szerokim sensie: przewidywanie wp\u0142ywa na zachowania ludzi, a te zachowania zwi\u0119kszaj\u0105 szans\u0119 spe\u0142nienia przewidywania<\/td>Przekonanie, \u017ce projekt si\u0119 nie uda, prowadzi do spadku zaanga\u017cowania i dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re rzeczywi\u015bcie zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko pora\u017cki<\/td><\/tr>
Efekt Pigmaliona<\/strong><\/td>Pozytywne oczekiwania innych os\u00f3b wobec cz\u0142owieka poprawiaj\u0105 jego funkcjonowanie lub wyniki<\/td>Nauczyciel wierzy w potencja\u0142 ucznia i traktuje go w spos\u00f3b, kt\u00f3ry wspiera rozw\u00f3j<\/td><\/tr>
Efekt Galatei<\/strong><\/td>Pozytywne oczekiwania cz\u0142owieka wobec samego siebie wzmacniaj\u0105 jego dzia\u0142anie, wytrwa\u0142o\u015b\u0107 i gotowo\u015b\u0107 do uczenia si\u0119<\/td>Osoba wierzy, \u017ce mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 dan\u0105 kompetencj\u0119, wi\u0119c podejmuje pr\u00f3by, korzysta z informacji zwrotnej i szybciej wraca po niepowodzeniach<\/td><\/tr>
Efekt Golema<\/strong><\/td>Negatywne oczekiwania innych os\u00f3b wobec cz\u0142owieka pogarszaj\u0105 jego funkcjonowanie lub wyniki<\/td>Lider zak\u0142ada, \u017ce pracownik jest s\u0142aby, wi\u0119c daje mu mniej autonomii, mniej szans i wi\u0119cej kontroli<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Efekt Edypa jest wi\u0119c poj\u0119ciem szerszym. Dotyczy tego, \u017ce przewidywania mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na rzeczywisto\u015b\u0107. Efekt Pigmaliona jest jego szczeg\u00f3ln\u0105, interpersonaln\u0105 odmian\u0105 \u2014 zwi\u0105zan\u0105 z pozytywnymi oczekiwaniami wobec drugiego cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego to jest wa\u017cne w coachingu i mentoringu?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

W coachingu i mentoringu oczekiwania osoby wspieraj\u0105cej r\u00f3wnie\u017c maj\u0105 znaczenie, cho\u0107 powinny dzia\u0142a\u0107 subtelniej ni\u017c w edukacji czy zarz\u0105dzaniu. Coach albo mentor nie powinien narzuca\u0107 klientowi gotowego obrazu tego, kim \u201epowinien\u201d si\u0119 sta\u0107. Mo\u017ce jednak tworzy\u0107 przestrze\u0144, w kt\u00f3rej druga osoba zaczyna widzie\u0107 siebie jako kogo\u015b zdolnego do refleksji, wyboru, uczenia si\u0119 i dzia\u0142ania. Je\u015bli coach lub mentor nie\u015bwiadomie zak\u0142ada, \u017ce klient \u201enie jest gotowy\u201d, \u201enie ud\u017awignie tematu\u201d albo \u201ei tak wr\u00f3ci do starych schemat\u00f3w\u201d, mo\u017ce zaw\u0119\u017ca\u0107 pytania, szybciej podsuwa\u0107 rozwi\u0105zania albo omija\u0107 trudniejsze obszary rozmowy. W ten spos\u00f3b ograniczaj\u0105ce oczekiwanie zaczyna wp\u0142ywa\u0107 na przebieg procesu. Z drugiej strony dojrza\u0142a wiara w sprawczo\u015b\u0107 klienta \u2014 po\u0142\u0105czona z uwa\u017cno\u015bci\u0105, etyk\u0105 i szacunkiem dla jego tempa \u2014 mo\u017ce wzmacnia\u0107 autonomi\u0119, odpowiedzialno\u015b\u0107 i odwag\u0119 do eksperymentowania. Dlatego w coachingu i mentoringu tak wa\u017cna jest superwizja, autorefleksja i czujno\u015b\u0107 wobec w\u0142asnych za\u0142o\u017ce\u0144: nie pracujemy tylko pytaniami i narz\u0119dziami, ale tak\u017ce jako\u015bci\u0105 obecno\u015bci oraz obrazem cz\u0142owieka, kt\u00f3ry wnosimy do relacji.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego to jest wa\u017cne psychologii?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

W badaniach psychologicznych ta kwestia ma ogromne znaczenie metodologiczne. Psycholog bada ludzi, a ludzie reaguj\u0105 na sytuacj\u0119 badania. Reaguj\u0105 na ton g\u0142osu, instrukcj\u0119, mimik\u0119, atmosfer\u0119, zachowanie eksperymentatora i w\u0142asne domys\u0142y dotycz\u0105ce tego, \u201eo co naprawd\u0119 chodzi\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Dlatego w metodologii m\u00f3wi si\u0119 o negatywnym wp\u0142ywie interakcji \u201ebadacz \u2014 osoba badana\u201d oraz o potrzebie kontroli oczekiwa\u0144 badacza. W zagadnieniach egzaminacyjnych ten temat pojawia si\u0119 jako osobny problem: negatywny wp\u0142yw interakcji psycholog jako badacz \u2014 osoba uczestnicz\u0105ca w badaniu psychologicznym<\/strong> .<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi badacz oczekuje okre\u015blonego wyniku, mo\u017ce nie\u015bwiadomie wysy\u0142a\u0107 sygna\u0142y, kt\u00f3re zwi\u0119ksz\u0105 prawdopodobie\u0144stwo jego uzyskania. W\u0142a\u015bnie dlatego w eksperymentach stosuje si\u0119 mi\u0119dzy innymi procedury \u015blepej i podw\u00f3jnie \u015blepej pr\u00f3by. Chodzi o ograniczenie wp\u0142ywu oczekiwa\u0144 \u2014 zar\u00f3wno osoby badanej, jak i badacza.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego to jest wa\u017cne w edukacji i przyw\u00f3dztwie?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Bo szko\u0142a, zesp\u00f3\u0142, organizacja czy rodzina nie s\u0105 neutralnymi przestrzeniami. Ludzie nie rozwijaj\u0105 si\u0119 w pr\u00f3\u017cni. Rozwijaj\u0105 si\u0119 w polu oczekiwa\u0144, komunikat\u00f3w, etykiet i reakcji innych os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi dziecko s\u0142yszy:
\u201eTy zawsze jeste\u015b nieuwa\u017cny\u201d,
to po pewnym czasie mo\u017ce zacz\u0105\u0107 traktowa\u0107 nieuwag\u0119 jako cz\u0119\u015b\u0107 swojej to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi pracownik s\u0142yszy:
\u201eTobie nie mo\u017cna dawa\u0107 trudnych temat\u00f3w\u201d,
to mo\u017ce przesta\u0107 zg\u0142asza\u0107 si\u0119 do ambitniejszych zada\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi zesp\u00f3\u0142 s\u0142yszy:
\u201eWy nigdy nie dowozicie\u201d,
to mo\u017ce wej\u015b\u0107 w defensyw\u0119, zamiast szuka\u0107 sposobu poprawy.<\/p>\n\n\n\n

Ale dzia\u0142a to te\u017c w drug\u0105 stron\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi lider m\u00f3wi:
\u201eWidz\u0119, \u017ce to jest trudne, ale wierz\u0119, \u017ce mo\u017cecie znale\u017a\u0107 rozwi\u0105zanie\u201d,
to nie tylko przekazuje mi\u0142y komunikat. On buduje ram\u0119 dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n

Oczekiwania nie gwarantuj\u0105 sukcesu. Ale tworz\u0105 warunki, w kt\u00f3rych sukces staje si\u0119 bardziej lub mniej prawdopodobny.<\/p>\n\n\n\n

Uwaga: pozytywne oczekiwania to nie naiwno\u015b\u0107<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Warto jednak uwa\u017ca\u0107, \u017ceby nie upro\u015bci\u0107 efektu Pigmaliona do has\u0142a: \u201ewystarczy wierzy\u0107 w ludzi\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Nie wystarczy.<\/p>\n\n\n\n

Pozytywne oczekiwania maj\u0105 sens wtedy, gdy id\u0105 za nimi konkretne zachowania: uwa\u017cno\u015b\u0107, informacja zwrotna, dost\u0119p do zasob\u00f3w, realistyczne wyzwania, cierpliwo\u015b\u0107 i sprawiedliwe traktowanie. Sama deklaracja wiary w kogo\u015b mo\u017ce by\u0107 pusta, je\u015bli nie zmienia sposobu pracy, komunikacji i wspierania tej osoby.<\/p>\n\n\n\n

Dobry nauczyciel czy lider nie udaje, \u017ce wszyscy maj\u0105 takie same kompetencje. Raczej zak\u0142ada, \u017ce ludzie mog\u0105 si\u0119 rozwija\u0107, je\u015bli dostan\u0105 adekwatne warunki, jasne oczekiwania i sensowne wsparcie.<\/p>\n\n\n\n

Podsumowanie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Efekt Edypa i efekt Pigmaliona przypominaj\u0105, \u017ce cz\u0142owiek nie tylko reaguje na rzeczywisto\u015b\u0107. Cz\u0142owiek reaguje tak\u017ce na znaczenia, kt\u00f3re tej rzeczywisto\u015bci nadaje.<\/p>\n\n\n\n

Przewidywania, etykiety i oczekiwania mog\u0105 uruchamia\u0107 zachowania, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej potwierdzaj\u0105 pierwotne za\u0142o\u017cenia. Dlatego tak wa\u017cne jest, aby w pracy badawczej, edukacyjnej, liderskiej i rozwojowej pyta\u0107 nie tylko:<\/p>\n\n\n\n

\u201eCo widz\u0119?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

ale tak\u017ce:<\/p>\n\n\n\n

\u201eJak moje oczekiwania wp\u0142ywaj\u0105 na to, co zaczynam widzie\u0107?\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bo czasem rzeczywisto\u015b\u0107 nie tyle potwierdza nasze przekonania, ile zaczyna si\u0119 do nich dostosowywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Efekt Edypa i efekt Pigmaliona \u2014 kiedy oczekiwania zaczynaj\u0105 tworzy\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 \u201eNie m\u00f3w tak, bo jeszcze wykraczesz\u201d. To potoczne zdanie ma w sobie wi\u0119cej psychologii, ni\u017c mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107. W \u017cyciu spo\u0142ecznym nasze przewidywania, przekonania i oczekiwania nie s\u0105 neutralne. Nie tylko opisuj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Czasem zaczynaj\u0105 j\u0105 wsp\u00f3\u0142tworzy\u0107. W psychologii i metodologii bada\u0144 ten problem… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":401,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-396","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/martaorbitowska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/396","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/martaorbitowska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/martaorbitowska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/martaorbitowska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/martaorbitowska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=396"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/martaorbitowska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/396\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":403,"href":"https:\/\/martaorbitowska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/396\/revisions\/403"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/martaorbitowska.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/401"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/martaorbitowska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=396"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/martaorbitowska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=396"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/martaorbitowska.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=396"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}